Smeerwortel stekken: van 4 naar 17 planten
Rajco van WijkIk ben gék van smeerwortel. Dat weten de meesten van jullie inmiddels wel, maar ik wil toch even vertellen wat ik de afgelopen maanden heb gedaan. Want eerlijk? Het resultaat overtrof mijn eigen verwachtingen.
Het begon met vier stekjes
Vorig jaar heb ik vier stekjes gekocht van de Bocking 14. Voor wie dat niet kent: dat is een smeerwortelvariant die zichzelf niet uitzaait. Ideaal, want je wilt smeerwortel wél in je tuin, maar niet overal. Die vier kleine stekjes plantte ik in de volle grond en liet ze hun gang gaan. En dat deden ze. Goed zelfs.
Wat er boven de grond groeide was al indrukwekkend, grote, donkergroene bladeren die als een soort parasol boven de aarde hingen. Maar het echte werk zat onder de grond. Die wortels gingen diep, stevig, en breed. En precies dáár lag mijn plan.
Wortelstekken maken: knippen en potten
Aan het einde van het seizoen trok ik 1 plant uit de grond. Voorzichtig, maar ook met enige kracht, want smeerwortelwortels zijn niet van dat slappe spul. Ze zijn dik, vleezig en ze ruiken aards, een beetje naar natte bosgrond met een vleugje kruidigheid. Lekker vies, zeg maar.
Van elke wortel knipte ik stukjes van twee tot drie centimeter. Klein genoeg om in individuele potjes te passen, groot genoeg om voldoende energie te bevatten voor een nieuwe plant. Elk stukje ging in een potje met wat luchtige grond, licht vochtig gehouden, en toen was het wachten.
En wachten. En nog even wachten.
Want smeerwortel doet het op zijn eigen tempo. Je ziet weken niks, en dan ineens – poef – verschijnt er een klein groen puntje boven de grond. En dan gaat het hard.
Van 1 naar 17 planten
Dit voorjaar was het zover. Ik opende de deur van mijn kweekruimte en daar stonden ze: een stuk of vijftien tot twintig nieuwe smeerwortelplantjes. Allemaal ontstaan uit die oorspronkelijke vier stekjes. Ik moest er even bij stilstaan. Van 1 naar 17, gewoon door een paar centimeter wortel af te knippen en een beetje geduld te hebben.
Die nieuwe stekken ga ik op hun beurt weer laten groeien, en aan het einde van dit seizoen? Juist. Weer wortelstekken maken. Zo vermeerder je smeerwortel jaar na jaar, zonder ooit nieuw materiaal te hoeven kopen. Dat voelt goed.
Waarom smeerwortel onmisbaar is
Nu denk je misschien: leuk verhaal Rajco, maar wat moet ik met al die smeerwortel? Nou, best veel eigenlijk.
Smeerwortel is een van de beste planten die je kunt hebben voor het maken van plantenvoeding. Die grote bladeren zitten boordevol kalium, stikstof en fosfor. Perfect voor het maken van gier, je laat de bladeren weken in water, een paar weken laten fermenteren, en je hebt vloeibare voeding voor je gewassen. De geur? Laten we zeggen dat het geen parfum is. Maar je planten worden er wél heel blij van.
Daarnaast gebruik ik het ook voor fermented plant juice (FPJ), vooral tijdens de vruchtdragende en bloeiperiode van planten. Als je tomaten of paprika's kweekt, dan is die extra kaliumboost precies wat ze nodig hebben als ze beginnen met bloeien en vruchten zetten. Gratis voeding uit je eigen tuin, beter wordt het niet.
Kijk naar die plant hierboven. Eén smeerwortel onder de appelboom, en die levert zoveel biomassa dat je er meerdere batches voeding mee kunt maken. En je kunt ze meerdere keren per seizoen oogsten, de bladeren groeien gewoon weer aan. Het is een plant die maar blijft geven.
Bocking 14: de slimme keuze
Even terug naar die Bocking 14. Waarom specifiek deze variant? Gewone smeerwortel zaait zichzelf uit. Overal. In elk hoekje, elke spleet, elke vierkante centimeter die je liever voor iets anders had gebruikt. De Bocking 14 doet dat niet. Geen zaad, geen verrassing. De enige manier waarop deze variant zich vermeerdert is via de wortels, en dat doe jij, op jouw voorwaarden.
Dat maakt het beheersbaar. Je bepaalt zelf hoeveel planten je hebt, waar ze staan, en wanneer je ze vermeerdert. Precies zoals ik het graag heb.
Ben je benieuwd naar meer tips en technieken voor in je moestuin? Op onze blogpagina deel ik regelmatig dit soort ervaringen. En als je aan de slag wilt met je eigen zaaikalender, dan helpt dat enorm om overzicht te houden in je seizoen.
Zelf aan de slag?
Het mooie aan smeerwortel vermeerderen via wortelstekken is dat het zo simpel is. Je hebt geen speciale gereedschappen nodig, geen dure apparatuur, geen ingewikkelde kennis. Een scherpe schaar, een paar potjes, wat grond en geduld, meer niet. En het resultaat spreekt voor zich: van vier stekjes naar een heel leger aan planten die je tuin voeden.
Ik ga dit seizoen gewoon door met vermeerderen. Over een paar jaar heb ik waarschijnlijk meer smeerwortel dan ik ooit nodig heb. Maar dat is prima. Uitdelen aan andere moestuiniers, ruilen tegen andere planten, of gewoon een extra grote batch gier maken. De mogelijkheden zijn eindeloos.
Wil je zelf ook experimenteren met biologische plantenvoeding en je moestuin een boost geven? Neem dan eens een kijkje in ons assortiment, je vindt er van alles om mee aan de slag te gaan.
Vijf vragen in het kort
Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp:
Hoe maak je wortelstekken van smeerwortel?
Trek de smeerwortelplant aan het einde van het seizoen uit de grond en knip stukjes wortel van twee tot drie centimeter af. Plant elk stukje in een individueel potje met luchtige grond en houd het licht vochtig. Na een aantal weken verschijnen er nieuwe scheuten. Zo simpel is het eigenlijk.
Wat is het verschil tussen Bocking 14 en gewone smeerwortel?
Bocking 14 is een smeerwortelvariant die zichzelf niet uitzaait, in tegenstelling tot gewone smeerwortel die overal zaailingen produceert. De enige manier om Bocking 14 te vermeerderen is via wortelstekken. Dat geeft jou volledige controle over waar en hoeveel planten je kweekt.
Wanneer is het beste moment om smeerwortel wortelstekken te maken?
Het beste moment is aan het einde van het groeiseizoen, in de herfst. De plant heeft dan het hele seizoen energie opgeslagen in de wortels. Trek de plant op, knip de wortelstukjes en pot ze individueel in. Ze overwinteren rustig en lopen in het voorjaar weer uit.
Hoe gebruik je smeerwortel als plantenvoeding in de moestuin?
Je kunt smeerwortelbladeren laten weken in water om gier te maken, een krachtige vloeibare voeding rijk aan kalium en stikstof. Daarnaast werkt het uitstekend als fermented plant juice. Vooral tijdens de bloei- en vruchtperiode van gewassen als tomaten en paprika's geeft dit een flinke boost.
Hoeveel nieuwe planten krijg je uit één smeerwortel via wortelstekken?
Uit één goed ontwikkelde smeerwortelplant kun je makkelijk vijftien tot twintig wortelstekken maken. Ik heb dat zelf ervaren: van vier gekochte stekjes had ik na één seizoen zo'n twintig nieuwe planten. Elk stukje wortel van twee tot drie centimeter levert een nieuwe plant op.