Het was een van die grijze voorjaarsdagen waarop je eigenlijk niet veel zin hebt om naar buiten te gaan, maar toch trek je je laarzen aan. Want ergens in de hoek van de tuin, achter de composthoop, staat een weelde aan brandnetels te wachten. En die brandnetels, ja, die hebben een bestemming. Vandaag maak ik fermented plant juice. Of zoals ik het inmiddels liefkozend noem: vloeibaar goud voor mijn moestuin.

Wat is fermented plant juice eigenlijk?

Fermented plant juice, afgekort FPJ, is een gefermenteerd extract van verse planten. Het concept komt oorspronkelijk uit de Korean Natural Farming (KNF), een landbouwmethode die in de jaren vijftig werd ontwikkeld door de Zuid-Koreaanse wetenschapper Cho Han-kyu. Hij baseerde zijn werk deels op technieken die hij in Japan had geleerd, maar de filosofie gaat nog verder terug naar traditionele Noord-Koreaanse landbouwpraktijken.

Het idee is simpel maar briljant: door verse plantengroei te fermenteren met suiker, onttrek je alle goede stoffen uit de plant. Enzymen, mineralen, aminozuren, groeihormonen – alles komt vrij in een geconcentreerde vloeistof. Die vloeistof kun je vervolgens verdund aan je planten geven als een soort superfood.

Wat ik zo mooi vind aan deze methode, is dat het eigenlijk een manier is om de kracht van wilde planten te benutten voor je gecultiveerde groenten. Je maakt letterlijk gebruik van wat de natuur je gratis geeft.

Waarom juist brandnetel?

Nu vraag je je misschien af: waarom zou je uitgerekend die vervelende brandnetels gebruiken die je handen laten jeuken? Nou, brandnetel is eigenlijk een van de beste planten die je kunt kiezen voor FPJ. En ik zal je vertellen waarom.

Brandnetels zijn ongelooflijk rijk aan stikstof, ijzer, magnesium, calcium en silicium. Ze bevatten ook veel chlorofyl en vitaminen. Als je deze stoffen extraheert door fermentatie, krijg je een vloeistof die vooral stikstofrijk is. En stikstof, dat is precies wat jonge planten nodig hebben voor sterke bladgroei.

Daarnaast is brandnetel FPJ geweldig om de algehele weerstand van je planten te versterken. De silicium in brandnetels helpt om celwanden steviger te maken, waardoor planten minder vatbaar worden voor ziekten en plagen. Dus eigenlijk sla je twee vliegen in één klap.

En het mooie is: brandnetels groeien overal. Ze zijn gratis, ze zijn overvloedig, en ze komen elk jaar weer terug. Perfecte ingrediënten voor de moestuinier die graag zelf aan de slag gaat.

Het plukken van de brandnetels

Die grijze ochtend trok ik dus dikke handschoenen aan en ging ik op pad. Het beste moment om brandnetels te plukken is in het voorjaar, wanneer de jonge scheuten vol energie zitten. Je wilt de toppen pakken, de bovenste 15 tot 20 centimeter. Daar zit de meeste groeikracht in.

Met een grote mand gewapend, plukte ik zo'n drie kilo verse brandnetels. De geur was groen en fris, een beetje kruidig zelfs. Terwijl ik bezig was, dacht ik aan al die keren dat ik als kind door brandnetels was gelopen in korte broek. Ironisch dat diezelfde plant nu mijn bondgenoot in de moestuin zou worden.

De verhouding: twee op drie

Thuis aangekomen begon het echte werk. De verhouding die ik gebruik is twee delen bruine suiker op drie delen verse brandnetels. Dus als je drie kilo brandnetels hebt, gebruik je twee kilo bruine suiker. Waarom bruine suiker? Die bevat nog molasse, wat extra mineralen en voedingsstoffen toevoegt aan het fermentatieproces.

Ik spreidde de brandnetels uit in een grote emmer en begon er laagjes suiker overheen te strooien. Een laag brandnetels, een laag suiker, een laag brandnetels, een laag suiker. Net als lasagne maken, maar dan groener en plakkeriger.

Vervolgens ging ik met mijn handen – handschoenen aan natuurlijk – alles door elkaar mengen. De suiker begint meteen vocht uit de planten te trekken. Je voelt het mengsel steeds natter worden onder je vingers. Het is een beetje kleverig, een beetje rommelig, en eigenlijk best bevredigend werk.

Het wachten begint

Na het mengen legde ik een bord op het mengsel en zette daar een paar stenen op. Die gewichtjes drukken alles samen en helpen om het sap uit de planten te persen. Je wilt dat het plantmateriaal onder het vocht blijft, net zoals bij het maken van zuurkool.

En toen was het wachten. Twee dagen lang stond die emmer in een hoekje van de schuur, afgedekt met een doek om insecten buiten te houden maar lucht toe te laten. Fermentatie heeft immers zuurstof nodig in deze fase.

Elke keer als ik de schuur binnenliep, hing er een zoete, kruidige geur. Een beetje als kombucha, maar dan met een groene ondertoon. Het rook naar transformatie, naar iets wat aan het veranderen was.

Het resultaat: donkerbruin vloeibaar goud

Na twee dagen haalde ik de doek eraf en keek ik in de emmer. Wat ik zag was precies wat je wilt zien: een mooie scheiding tussen de donkerbruine vloeistof onderin en het uitgeloogde plantmateriaal erboven. De suiker had zijn werk gedaan. Het sap was getrokken, en wat overbleef van de brandnetels zag er bleek en slap uit.

Het zeven was het volgende karwei. Met een fijne zeef of een kaasdoek haal je de vloeistof van de pulp. Wat je overhoudt is een stroperige, donkerbruine vloeistof. De geur is intens, zoet met die karakteristieke brandnetelgeur erdoorheen. Als je het op je vingers krijgt, is het plakkerig en bijna siroop-achtig.

Een tip die ik graag deel: als je wilt dat je FPJ langer houdbaar is, kun je nog wat extra suiker toevoegen aan de vloeistof. De suiker werkt als conserveermiddel. Goed opgeslagen in een glazen pot op een koele, donkere plek kan je brandnetel FPJ maanden tot zelfs een jaar meegaan.

Hoe gebruik je brandnetel FPJ?

Nu komt het leuke gedeelte: het gebruiken van je zelfgemaakte plantenvoeding. De verdunning die ik aanhoud is één op duizend. Dat klinkt misschien als weinig, maar geloof me, deze vloeistof is geconcentreerd. Een paar druppels per liter water is genoeg.

Je kunt het op verschillende manieren toepassen. Gieten over de grond rond je planten werkt goed, maar je kunt het ook als bladvoeding gebruiken door het te sprayen op de bladeren. Vooral in de vroege ochtend of late namiddag, wanneer de huidmondjes van de bladeren open staan.

Ik geef mijn jonge tomatenplanten en courgettes regelmatig een behandeling met brandnetel FPJ. Je ziet echt verschil. De bladeren worden donkerder groen, de groei versnelt, en de planten ogen gewoon vitaler. Het is alsof je ze een espresso geeft – maar dan eentje die goed voor ze is.

Wil je weten wanneer je precies moet beginnen met je moestuinplanten? Bekijk dan onze zaaikalender voor een handig overzicht van zaai- en planttijden.

Andere fermented plant juice varianten

Brandnetel is geweldig, maar het is zeker niet de enige plant die je kunt fermenteren. Eigenlijk kun je van bijna elke jonge, groeiende plant FPJ maken. Elk type brengt zijn eigen eigenschappen mee.

Comfrey FPJ is een andere favoriet van mij. Comfrey is rijk aan kalium, wat geweldig is voor bloei en vruchtzetting. Ideaal dus voor tomaten, paprika's en andere vruchtdragende gewassen.

Paardenbloem FPJ zit vol met kalium en calcium. Perfect voor de algemene gezondheid van je planten en een goede keuze in het voorjaar wanneer de paardenbloemen volop bloeien.

Madeliefjes en klavers kun je ook gebruiken. Deze zijn rijker aan stikstof en werken goed voor bladgroenten.

Bamboe FPJ is populair in de originele Korean Natural Farming. Bamboegroei bevat veel silicium, wat helpt bij de structuur en stevigheid van planten.

Het mooie van deze methode is dat je kunt experimenteren. Kijk wat er in je tuin of omgeving groeit en maak er gebruik van. Elke wilde plant heeft iets te bieden.

Mijn reflectie

Terwijl ik dat potje brandnetel FPJ in mijn handen houd, denk ik na over hoe dit soort oude technieken weer relevant worden. We leven in een tijd waarin we steeds meer willen weten waar onze voeding vandaan komt, ook de voeding van onze planten. En dan is het eigenlijk prachtig dat het antwoord soms letterlijk in je achtertuin groeit.

Het maken van fermented plant juice kost wat tijd en moeite, dat is waar. Maar het geeft ook iets terug. Niet alleen een effectieve plantenvoeding, maar ook een gevoel van verbondenheid met je tuin en de natuur eromheen. Je leert anders kijken naar onkruid. Die brandnetels die je vroeger weg wilde hebben, zijn ineens waardevolle bondgenoten.

En dat gevoel, dat is eigenlijk onbetaalbaar.

Ben je benieuwd naar wat je allemaal kunt telen in je moestuin? Neem gerust een kijkje in ons assortiment zaden voor inspiratie en variëteiten die je misschien nog niet kent.

Vijf vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: