Elk jaar weer hetzelfde ritueel: zodra het zaaiseizoen begint, wordt de vensterbank een soort tetrisspel met kweekbakjes. En vorig jaar wist ik dat het helemaal uit de hand zou lopen, want we hadden vorig jaar een flink stuk moestuin erbij gekregen. Meer grond betekent meer plantjes, en meer plantjes betekent dat die arme vensterbank het gewoon niet meer zou redden.

Vorig jaar had ik het idee van een lampenkast. Niet zomaar een kast, maar eentje die ik na het zaaiseizoen gewoon uit elkaar kan halen en opbergen. Want ja, we wonen niet zo gek groot en de ruimte die de kast in beslag neemt moet in december weer vrij zijn voor de kerstboom. Bovendien wilde ik de planken in hoogte kunnen verstellen, zodat ik de groeiende plantjes precies de juiste afstand tot de lamp kan geven.

Het plan: alles moet perfect passen

Ik begon met het uitrekenen van de afmetingen. Dat klinkt misschien saai, maar het is echt cruciaal. Ik wilde vier zaaitrayen naast elkaar kwijt kunnen, die moesten allemaal in een ondertray passen, en daar moest dan weer een lamp bij horen die het hele oppervlak goed zou verlichten. Het werd een puzzel waar ik 's avonds op de bank over zat na te denken.

Uiteindelijk vond ik een ondertray van precies één meter breed. Perfect. De lampen die ik had zijn 90 centimeter lang, dus die zouden een goede oppervlaktedekking geven voor die ene meter breedte. Zo kon ik dus precies vier zaaitrayen naast elkaar kwijt, netjes in die ondertray met 2 lampen voor mooie verdeling.

Pallethout en een berg gaten

Voor het materiaal hoefde ik niet ver te zoeken. Jaren geleden had ik een pallet uit elkaar gehaald en het hout bewaard. Nu was het eindelijk lekker droog genoeg om te gebruiken. Die lange, dikke planken van pallethout zijn eigenlijk perfect voor zo'n project: stevig, gratis, en ze krijgen een mooie look.

Het concept dat ik bedacht was om in de poten, de staanders, allemaal gaten te maken met tussenruimtes van vijf centimeter. Zo zou ik de planken kunnen verhogen of verlagen met stappen van vijf centimeter per keer. Voor de bevestiging gebruik ik inschroefmoeren en bouten. Die bouten draai ik vanaf de zijkant in met een inbussleutel, simpel maar effectief.

Het boren van al die gaten was een hele klus. Ze moesten allemaal op precies dezelfde hoogte zitten in alle vier de staanders, anders zou de boel scheef gaan hangen. Ik heb alles zorgvuldig afgemeten en gemarkeerd voordat ik begon te boren. Het eindresultaat is 98 procent perfect, zeg ik maar. Er zijn een paar kleine afwijkinkjes, waardoor het in elkaar zetten en uit elkaar halen net iets minder soepel gaat dan ik in gedachten had. Maar het werkt, en daar gaat het om.

Details die het verschil maken

Bij het maken van de planken heb ik bewust ruimte gelaten tussen de latten. Zo kan de stroomkabel van de lamp er gemakkelijk doorheen, zonder dat ik hoef te gaan sjoemelen met kabels die klem zitten. Ook heb ik een klein randje toegevoegd aan de voorkant, zodat de lamp niet direct in je ogen schijnt als je voor de kast staat. Dat klinkt misschien als een klein detail, maar het maakt echt een wereld van verschil.

De lampen zelf heb ik aan de onderkant van elke plank bevestigd met schroeven. Niks fancy, maar het houdt alles stevig op zijn plek. Elke verdieping heeft 2 lampen, en omdat ik de hoogte kan aanpassen kan ik ervoor zorgen dat de plantjes altijd op de juiste afstand van het licht staan. Als je wilt weten hoe je die afstand precies bepaalt, heb ik hier een aparte post over geschreven.

De eerste test: spannend moment

Toen de kast klaar was, kwam het moment van de waarheid. Ik heb alle trayen op hun plek gezet, de lampen aangesloten en het geheel aangezet. Het werkte! De warmtemat onder de kweekbakjes begon op te warmen, de lampen verspreidden hun kalmerende groeilicht, en ik stond een beetje trots te knikken naar mijn eigen handenwerk.

Wat vooral fijn is: ik kan nu veel meer zaailingen tegelijk kweken dan voorheen. De vensterbank is bevrijd van zijn overtollige last, en ik heb volledige controle over de groeiomstandigheden. Het licht is gelijkmatig verdeeld, de warmte is precies goed, en als de plantjes groeien schuif ik gewoon de planken een paar gaatjes hoger.

Opbergen na het seizoen

Het mooiste van dit ontwerp is misschien wel dat ik de hele kast na het zaaiseizoen gewoon uit elkaar kan halen. De bouten eruit draaien, de planken los, de poten opzij, en klaar. Alles kan plat opgeborgen worden in de schuur of op zolder. En in december staat er weer gewoon een kerstboom op die plek. Dat was voor mij een belangrijk criterium, want ik wilde geen permanent meubelstuk dat kostbare vierkante meters zou innemen.

Als je zelf ook last hebt van die overvol geprakte vensterbank en overweegt om zoiets te maken, kan ik het echt aanraden. Het hoeft niet perfect te zijn - mijn gaten zitten ook niet op de millimeter precies - maar het moet vooral functioneel zijn. En dat is deze kast zeker.

Natuurlijk kun je ook kiezen voor een kant-en-klare oplossing, maar er gaat iets leuks af aan het zelf maken. Je kunt het helemaal aanpassen aan je eigen situatie, je eigen zaaitrayen, je eigen ruimte. En als je klaar bent en je ziet al die tomaatzaailingen, paprikaplantjes en auberginekiempjes vrolijk groeien onder je zelfgemaakte constructie, dan voelt dat toch net even extra voldoening.

Voor wie ook zelf aan de slag wil met voorzaaien en op zoek is naar kwalitatief zaadgoed voor de moestuin, de keuze is enorm. Ik ben zelf altijd aan het experimenteren met nieuwe variëteiten en oude rassen. Dat is waar die extra ruimte in de lampenkast ook zo goed van pas komt.

Vier vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: