Januari. Buiten is het koud, de dagen zijn kort, en de meeste moestuiniers zitten nog lekker binnen met een kop thee en een stapel zaadcatalogi. Maar wij? Wij beginnen deze maand al met zaaien. Klinkt vroeg, en dat is het ook – maar met een lampenkast binnen open je ineens een wereld van mogelijkheden. Later schrijf ik er nog wel eens uitgebreid over, maar voor nu: die lampenkast is onze geheime wapen om het seizoen een flinke voorsprong te geven.

Dit jaar hebben we een duidelijk plan. Eigenlijk zijn het drie plannen, voor drie verschillende groepen gewassen die allemaal om hun eigen reden nu al van start gaan. De aubergine en de superhete pepers krijgen hun traditionele januaristart, maar dit jaar voegen we daar iets aan toe: de koolplantjes. Waarom? Simpel. Vorig jaar waren ze nog veel te klein toen het tijd was om naar buiten te gaan. En dat gaan we dit jaar anders doen.

Aubergine: de klassieker voor begin januari

Ik begin altijd met aubergine in januari. Dat is geen gril of experiment – het is gewoon noodzaak. Aubergine heeft een ongelooflijk lang groeiseizoen nodig en vraagt ook nog eens om flink wat warmte. Als je deze plant pas in maart of april zaait, kun je net zo goed meteen opgeven. Dan kom je er gewoon niet, tenzij je een tropisch klimaat hebt (en dat hebben we hier niet bepaald).

Door eind januari te zaaien, geef je de plantjes de tijd om stevig en sterk te worden voordat ze uiteindelijk naar de kas of naar buiten mogen. Ze staan dan eerst lekker warm onder de lampen, groeien rustig door, en tegen de tijd dat de temperaturen buiten een beetje opkrikken, heb je al flinke planten staan. Dat scheelt weken, soms wel een maand of meer in je oogst. En bij aubergine telt elke week.

Ik gebruik meestal gewoon een zaaitray met zaaigrond, zet ze op een warme plek onder de lampenkast, en wacht tot de eerste kiempjes verschijnen. Dat duurt wel even – aubergine is niet de snelste kiemer – maar als ze eenmaal gaan, dan gaan ze. Geduld is hier echt een vereiste.

Superhete pepers: voor de echte liefhebbers

Naast de aubergine start ik ook altijd de superhete pepers in januari. En met superhete bedoel ik écht heet – de soorten die je niet zomaar op een taco gooit, tenzij je van avontuur houdt. Denk aan Carolina Reapers, Trinidad Scorpions, en dat soort extremen. Deze pepers hebben nog een langer seizoen nodig dan gewone paprika's, en dus ook een vroege start.

Vorig jaar heb ik dit ook al gedaan, en het werkte prima. De zaadjes liggen nu klaar, de trays staan al uitgestald, en ik voel die bekende kriebel om te beginnen. Het mooie van pepers is dat je ze vrij makkelijk kunt oppotten en dat ze het goed doen onder kunstlicht. Ze groeien weliswaar langzaam in het begin, maar tegen april heb je al flinke plantjes die klaar zijn om te verhuizen naar een grotere pot of naar de kas.

De truc is om ze warm te houden – echt warm. Peperzaadjes kiemen pas goed bij temperaturen rond de 25 graden, soms zelfs hoger. Ik zet ze daarom altijd op de warmste plek onder de lampen, soms met een verwarmingsmatje eronder. Dat kost wat energie, maar het is het absoluut waard. Als je ze te koud zet, gebeurt er gewoon niets. Of erger: ze gaan rotten. Dus warmte is key.

Koolplantjes: dit jaar een andere aanpak

En dan de kool. Dat is nieuw voor mij in januari. Normaal gesproken zaai ik broccoli en bloemkool pas later, ergens in februari of maart. Maar vorig jaar liep ik tegen een probleem aan: toen de plantjes naar buiten konden, waren ze nog veel te klein. Ze hadden gewoon meer tijd nodig om uit te groeien, en door te laat te zaaien had ik ze die tijd niet gegeven.

Kijk maar naar de foto hierboven – dat waren mijn koolplantjes in maart vorig jaar. Schattig, zeker. Maar veel te klein om het buiten te redden. Ik wilde grotere, stevigere planten hebben, en dus besloot ik: dit jaar beginnen we eerder. Eind januari ga ik de broccoli en bloemkool zaaien, zodat ze tegen de tijd dat ze naar buiten mogen al flink wat grootte hebben. Misschien is het te vroeg, misschien ook niet – maar we gaan het gewoon proberen.

Het mooie van koolzaden is dat ze vrij koud-tolerant zijn, zelfs als zaailing. Ze hoeven niet super warm te staan zoals aubergine of peper, maar ze hebben wel licht nodig. Veel licht. En dat krijgen ze onder de lampenkast. Mijn hoop is dat ik tegen half maart of begin april al stevig ontwikkelde plantjes heb die direct uitgeplant kunnen worden zodra het weer het toelaat. Dat zou een wereld van verschil maken.

De lampenkast als gamechanger

Zonder onze lampenkast zou dit allemaal niet lukken. Echt niet. Je kunt in januari op het raam zetten wat je wilt, maar met die korte, grijze dagen krijg je nooit genoeg licht voor gezonde zaailingen. Ze worden dan lang, slap en bleek – niet bepaald wat je wilt. Maar met goede groeilampen kun je het jaarrond seizoen gewoon oprekken, zowel aan het begin als aan het eind.

Ik ga er later nog uitgebreid op in, maar voor nu even dit: het is een investering die zichzelf terugbetaalt. Niet alleen door de vroege start, maar ook door de kwaliteit van je planten. Ze groeien gelijkmatiger, blijven compact, en worden steviger. En dat zie je later terug in de oogst.

Het experiment begint

Dus ja, dit zijn onze plannen voor januari. Aubergine en superhete pepers zoals altijd, maar dit jaar ook de koolplantjes als experiment. Ik weet niet zeker of het gaat werken – misschien zijn ze eind januari tóch te vroeg, misschien groeien ze te snel en worden ze te groot voordat ze naar buiten kunnen. Maar dat is nu juist het leuke aan moestuinieren: je probeert dingen uit, je leert van je fouten, en elk seizoen doe je het net een beetje anders.

En als het werkt? Dan heb ik dit jaar eindelijk die grote, stevige koolplanten waar ik vorig jaar van droomde. En zo niet? Dan weet ik voor volgend jaar weer iets meer. Dat is de essentie van tuinieren: experimenteren, observeren, en aanpassen. Ik ben benieuwd hoe het uitpakt. Over een paar maanden weten we meer.

Ben je ook van plan om vroeg te beginnen dit seizoen? Of vind je januari toch echt te vroeg? In ons zaadassortiment vind je alles wat je nodig hebt om zelf aan de slag te gaan – van aubergine tot kool, en alles ertussenin. En wil je precies weten wanneer je wat het beste kunt zaaien? Check dan even onze zaaikalender, daar staat alles overzichtelijk op een rijtje.

Vijf vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: