De afgelopen maanden ben ik steeds meer bezig met het verbeteren van mijn moestuingrond. Niet alleen met compost en mulch, maar ook met dingen die je misschien niet direct verwacht. Een van die ontdekkingen is LABs, en nee, dat heeft niets te maken met een laboratorium. LABs staat voor Lactic Acid Bacteria, oftewel melkzuurbacteriën. Deze kleine hulpjes doen wonderen voor het bodemleven in je moestuin.

Wat LABs zo bijzonder maakt, is dat het de nuttige bacteriën in je grond een flinke boost geeft. Die bacteriën zorgen er weer voor dat je plantenwortels beter kunnen opnemen wat ze nodig hebben. Het is eigenlijk een soort voedingssupplement voor je bodem, maar dan op een heel natuurlijke manier. En het mooie is: je kunt het zelf maken met simpele ingrediënten die je waarschijnlijk al in huis hebt.

Wat heb je nodig om LABs te maken?

Voor dit recept heb je maar een paar dingen nodig. Ten eerste: rijst en water om te fermenteren. Ten tweede: melk, bij voorkeur biologisch of rauwe boeren melk. Voor de planten maakt het uiteindelijk niet zoveel uit welke melk je gebruikt, maar ik merk zelf dat rauwe melk nét iets sneller werkt. Verder heb je een paar grote potten of bokalen nodig en een donkere plek om alles weg te zetten.

Het proces begint eigenlijk al bij het koken van je rijst. Gewoon wat rijst spoelen in een kom met water, en dat waswater bewaar je. Gooi het niet weg! Dat is precies wat we nodig hebben voor de eerste stap.

Stap 1: Rijstwater fermenteren

Nadat je de rijst gewassen hebt, giet je dat waswater in een pot of bokaal. Belangrijk: sluit dit niet luchtdicht af. Ik gebruik zelf meestal een stuk keukenpapier met een elastiekje eromheen. Zo kan er nog lucht bij, maar blijven vliegen en ander ongedierte eruit.

Zet deze pot ergens bij kamertemperatuur weg en laat het 3 tot 4 dagen staan. Wat er dan gebeurt is eigenlijk heel fascinerend: de natuurlijke bacteriën in het rijstwater gaan aan de slag. Je ziet na een paar dagen vaak een dun laagje bovenop ontstaan, soms een beetje schuimig. Dat is precies wat je wilt hebben.

De geur is overigens iets om aan te wennen. Het ruikt een beetje zuur, vergelijkbaar met zuurdesem of gefermenteerde groenten. Als het écht vies ruikt, rottig zelfs, dan is er iets misgegaan en kun je beter opnieuw beginnen.

Stap 2: Mengen met melk

Na die 3 à 4 dagen is je rijstwater klaar voor de volgende fase. Nu komt de melk erbij. De verhouding die je aanhoudt is 1 deel gefermenteerd rijstwater op 10 delen melk. Dus als je bijvoorbeeld 100 ml rijstwater hebt, voeg je daar 1 liter melk aan toe.

Giet dit mengsel in een grotere pot of bokaal. Dit keer is het heel belangrijk dat je het mengsel wegzet op een donkere plek. Echt donker, geen zonlicht, geen lamplicht. Anders krijg je kans op schimmelvorming en dat wil je absoluut voorkomen. Ik zet mijn pot altijd in een keukenkastje of in de bijkeuken waar geen ramen zijn.

Nu begint het wachten. Dit proces duurt ongeveer 5 tot 8 dagen, afhankelijk van de temperatuur. Hoe warmer het is, hoe sneller het gaat. Wat je gaat zien is dat de melk zich langzaam gaat splitsen.

Stap 3: De scheiding herkennen

Na ongeveer vijf dagen zie je het al gebeuren: de melk begint te scheiden. Je krijgt een heldere, geelachtige vloeistof en een wittige, dikke laag die op cottage cheese lijkt. Ik noem het altijd 'kaas', maar het is eigenlijk gestolde melk vol eiwitten.

Het kan tot 8 dagen duren voordat deze scheiding helemaal compleet is. Hoe weet je dat het klaar is? De vloeistof onderin is helder en de vaste stof bovenop drijft of zit stevig aan de bovenkant. Er is een duidelijke scheidingslijn zichtbaar.

Nu komt het belangrijkste deel: je moet alleen het vocht eruit halen. Niet de kaas, niet het mengsel, alleen die heldere vloeistof. Ik doe dit altijd heel voorzichtig met een kleine soeplepel of door het door een fijn zeefje te gieten. Die vloeistof, dat is je LABs.

Waarom is LABs zo goed voor je moestuin?

Die vloeistof zit boordevol melkzuurbacteriën. Deze bacteriën zijn ontzettend nuttig voor het bodemleven. Ze helpen andere nuttige micro-organismen om beter te functioneren, ze maken voedingsstoffen beschikbaarder voor plantenwortels en ze helpen zelfs bij het onderdrukken van bepaalde schadelijke schimmels en bacteriën.

Ik gebruik LABs vooral als bodemverbeteraar. Het is geen bemesting in de klassieke zin, je geeft je planten er niet direct voeding mee, maar je zorgt ervoor dat de wortels beter kunnen opnemen wat er al in de grond zit. Het is alsof je het hele communicatienetwerk in je bodem verbetert.

Bijna alle groenten in je moestuin profiteren hiervan. Of je nu tomaten, courgettes, sla of paprika's teelt, ze hebben allemaal baat bij een gezonde bodem vol actieve bacteriën.

Hoe gebruik je LABs in de moestuin?

Dit is misschien wel het meest verrassende: je gebruikt héél weinig. De verdunning is 1:1000. Dus als je 10 liter water wilt behandelen, heb je maar 10 ml LABs nodig. Echt, het is maar een klein scheutje.

Ik meng het door mijn giewater en geef het ongeveer één keer per twee weken aan mijn planten. Je giet het gewoon bij de wortels, zoals je normaal ook water geeft. Sommige mensen sprayen het ook op de bladeren, maar ik hou het zelf het liefst bij de bodem.

Wat ik gemerkt heb sinds ik LABs gebruik, is dat mijn planten over het algemeen steviger lijken en beter groeien. Het is niet spectaculair, geen verdubbeling van je oogst opeens, maar je merkt gewoon dat de planten gezonder zijn. Minder last van schimmels, betere wortels, mooier blad.

Hoe bewaar je LABs?

Je LABs kun je gewoon in een afsluitbare fles of pot bewaren. Ik gebruik zelf vaak oude wijnflessen met een kurk erop. Zet het op een donkere, koele plek. In de koelkast mag ook, maar dat is niet per se nodig. Het houdt zich makkelijk een paar maanden, soms zelfs langer.

De geur blijft wel zuur, dat went nooit helemaal. Maar als het niet meer goed is, ruik je dat echt wel. Dan wordt de geur echt penetrant en onaangenaam. Tot nu toe heb ik dat maar één keer gehad, dus als je het een beetje netjes bewaart, gaat het goed.

Mijn ervaring met LABs

Ik gebruik LABs nu al bijna een heel seizoen en ik ben er echt blij mee. Het vergt een beetje geduld, dat fermenteren duurt natuurlijk zijn tijd, maar het is goedkoop en je hebt er veel aan. Uit één batch maak ik genoeg LABs voor maanden.

Wat ik ook fijn vind, is dat het zo laagdrempelig is. Je hebt geen dure ingrediënten nodig, geen ingewikkelde apparatuur. Gewoon rijst, water, melk en wat geduld. Het past perfect bij de manier waarop ik mijn moestuin wil onderhouden: natuurlijk, biologisch en met respect voor het bodemleven.

Als je net als ik bezig bent met het verbeteren van je grond, is LABs echt een aanrader. Het is een van die dingen die je misschien eerst een beetje vreemd vindt, melk in je moestuin? maar als je begrijpt hoe het werkt, slaat het ergens wel op. Die bacteriën doen gewoon hun werk, en daar plukken je planten de vruchten van.

Zin om zelf te experimenteren met biologisch moestuinieren? Neem eens een kijkje bij ons assortiment biologisch zaad en ontdek welke groenten perfect passen bij jouw bodem.

5 vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: