Knoflook scheuten: mijn favoriete oogstmoment van het jaar
Rajco van WijkEr is één moment in het moestuinjaar waar ik echt naar uitkijk, en dat is niet eens de oogst van de knoflookbollen zelf. Nee, het gaat mij om die fijne, krullende groene stengels die ergens in het late voorjaar of vroege zomer uit het hart van de plant omhoog schieten. De knoflook scheuten, of scapes zoals ze ook wel genoemd worden. Voor mij hét teken dat het echt zomer wordt in de moestuin.
Ik kies daarom ook altijd heel bewust voor een specifieke knoflooksoort als ik mijn bollen plant in het najaar. Want van knoflook heb je grofweg twee soorten: softneck en hardneck. Ik ga er nu niet te diep op in, maar het belangrijkste verschil voor mij is dit: alleen de hardneck variëteiten maken die mooie bloemscheuten aan, de softneck doet dat niet. En ja, juist om die scheuten plant ik hardneck. Punt.
Waarom haal ik die scheuten er eigenlijk uit?
Het klinkt misschien zonde, zo'n mooie krullende stengel eruit knippen, maar er zit een hele praktische reden achter. Als ik die scheuten laat zitten, gaat de plant er een bloem van maken. En al die energie die de knoflook in dat bloemetje stopt, gaat dus níet naar de bol onder de grond. Door de scheuten er op tijd uit te halen, stuur ik de plant als het ware: jongens, focus, we gaan voor grote dikke bollen dit jaar. Het is een eenvoudig trucje dat echt verschil maakt in de uiteindelijke oogst.
Het mooiste is natuurlijk dat je er ook nog eens een heerlijke bonus voor terugkrijgt. Want die scheuten zelf zijn echt fantastisch om mee te koken. Een beetje knapperig, met een milde, frisse knoflooksmaak die net wat zachter en groener is dan die van de bol zelf.
Wanneer haal ik ze eruit?
Ik wacht meestal tot de scheuten een mooie krul hebben gemaakt, soms zelfs twee krullen. Op dat moment zijn ze nog lekker mals, maar al wel zo lang dat ik er echt iets mee kan in de keuken. Wacht ik te lang, dan worden ze houtig en taai, en dat is zonde. Een snelle knip met een schone tuinschaar, vlak boven het bovenste blad, en klaar. Mandje vol, naar binnen.
Ik vind het altijd grappig dat veel mensen niet eens weten dat dit deel van de knoflookplant eetbaar is. Terwijl het echt een van de leukste vondsten in mijn moestuin is geweest. Heb je zelf nog nooit met hardneck knoflook gewerkt? Tussen de andere moestuinblogs schrijf ik regelmatig over wat ik in welk seizoen plant, dus daar vind je vast inspiratie.
Mijn favoriete recept: kruidenboter van knoflook scheuten
En dan komen we bij het beste deel. Want wat ik er thuis altijd van maak, is een hele simpele maar oh zo lekkere kruidenboter. Niks ingewikkelds, geen lange ingrediëntenlijst, gewoon eerlijk en puur. Ik hak de scheuten heel fijn, meng ze door zachte roomboter, voeg een snufje zout toe en dat is het. Echt, niks meer.
Het resultaat is een boter met zo'n fijne, verse knoflooksmaak dat ik hem op vrijwel alles smeer. Op een warm stuk stokbrood, door de pasta, op gegrild vlees, of gewoon op een cracker als ik even een snelle hap nodig heb. Ik maak er altijd meteen een flinke bol van en bewaar wat in de vriezer, want dit seizoen is helaas vrij kort.
Een kleine moeite, een groot plezier
Wat ik zo leuk vind aan knoflook telen, is dat het bijna geen werk is. Je plant de teentjes in het najaar, vergeet ze zo'n beetje de hele winter, en in het voorjaar staat er ineens een mooi groen gewas. Dan komt het scheuten-moment, en niet veel later kun je de bollen rooien. Voor zo weinig moeite krijg je echt een hoop terug.
Als je zelf zin krijgt om aan de slag te gaan met knoflook of andere lekkere bolgewassen, neem dan eens een kijkje in ons uien- en bolgewassen assortiment. Dan weet je volgend voorjaar precies waar ik het over heb als de scheuten weer omhoog komen.
Een aantal vragen in het kort
Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp:
Wat zijn knoflook scheuten precies?
Knoflook scheuten, ook wel scapes genoemd, zijn de bloemstengels die hardneck knoflook in het voorjaar omhoog stuurt. Ze krullen op een typische manier en zijn volledig eetbaar. Ze hebben een mildere, frissere knoflooksmaak dan de bollen zelf en zijn ideaal voor in pesto, kruidenboter of roerbakgerechten.
Waarom moet ik de scheuten van de knoflook verwijderen?
Ik haal de scheuten eruit omdat de plant er anders een bloem van maakt. Die kost veel energie, en die energie gaat dan niet naar de bol onder de grond. Door de scheuten op tijd weg te knippen, stuur ik die kracht naar beneden en krijg ik uiteindelijk veel grotere en stevigere knoflookbollen.
Wat is het verschil tussen softneck en hardneck knoflook?
Het belangrijkste verschil is dat hardneck knoflook bloemscheuten (scapes) maakt en softneck niet. Hardneck heeft een stevige middenstengel en is vaak winterharder. Softneck bewaart meestal langer en heeft meer teentjes per bol. Ik kies altijd hardneck, juist om die heerlijke scheuten te kunnen oogsten.
Wanneer kan ik knoflook scheuten oogsten?
Ik oogst de scheuten meestal in het late voorjaar of de vroege zomer, zodra ze één tot twee mooie krullen hebben gemaakt. Op dat moment zijn ze nog lekker mals en niet houtig. Wacht je te lang, dan worden ze taai. Een schone tuinschaar en een snelle knip vlak boven het bovenste blad is voldoende.
Hoe maak ik kruidenboter van knoflook scheuten?
Heel simpel: ik hak de scheuten heel fijn en meng ze door zachte roomboter met een snufje zout. Meer doe ik er niet bij, want de smaak van de scheuten zelf is al fantastisch. Daarna rol ik het tot een bol of een rolletje en bewaar het in de koelkast of vriezer voor later gebruik.