IJsheiligen in mei: traditie met een korrel zout
Rajco van WijkMei is wat mij betreft de maand waarin de moestuin écht wakker wordt. De dagen worden langer, de zon krijgt steeds meer kracht en je voelt gewoon dat alles staat te trappelen om te groeien. En natuurlijk hoort daar dat ene heilige moment bij waar elke tuinier het over heeft: de ijsheiligen. Die paar dagen tussen 11 en 15 mei waarna we volgens de oude wijsheid eindelijk veilig de vorstgevoelige planten naar buiten mogen brengen.
Maar eerlijk? Ik neem die ijsheiligen tegenwoordig met een flinke korrel zout. Want het klimaat speelt de laatste jaren een spelletje met ons. Vorig jaar hadden we ná half mei nog gewoon lichte vorst aan de grond, en sommige jaren is het al begin april helemaal vorstvrij. Wie blindelings op de kalender vertrouwt, komt soms van een koude kermis thuis.
Waarom ik liever naar de nachttemperatuur kijk
In plaats van strak vasthouden aan die data van de ijsheiligen, kijk ik elk voorjaar gewoon naar de nachttemperaturen. Mijn vuistregel is simpel: zit de nachttemperatuur stabiel boven de 6 à 8 graden, dan zitten we goed. Dan durf ik de tomaten, paprika's en andere koukleumen met een gerust hart de tuin in te zetten. Dat voelt eerlijker dan vasthouden aan een traditie die in onze grootouders' tijd misschien feilloos werkte, maar die de grillen van het huidige weer niet meer helemaal kan bijhouden.
Het uitzetten van tomatenplanten is voor mij elk jaar weer zo'n moment. Je hebt ze al weken zien opgroeien op de vensterbank of in de kweekkas, en dan eindelijk mogen ze de grote wereld in. Ik geef ze flink de ruimte, plant ze diep (tomaten maken extra wortels langs de stengel, lekker handig) en geef ze meteen een goede plek met zon en wat steun. Wil je zelf met meer rassen experimenteren? Bekijk dan eens het tomatenassortiment, daar zit altijd wel iets verrassends tussen.
Brandnetel en smeerwortel: gratis krachtvoer
Mei is bij ons ook brandnetelmaand. Iedereen die wel eens per ongeluk in een brandnetelpol heeft gegrepen weet hoe gemeen dat ding kan zijn, maar in de moestuin zijn ze goud waard. Samen met smeerwortel maak ik er een sterk geurende plantenvoeding van die de tuin echt een boost geeft. Ja, het stinkt. Nee, dat geeft niet. De planten vinden het heerlijk en dat is wat telt. Ik schreef er eerder uitgebreid over in mijn blog over brandnetel en smeerwortel, dus als je nieuwsgierig bent naar het hele recept en proces, lees daar even verder.
Wat overblijft van de brandnetels gooi ik trouwens lekker op de composthoop. Niets gaat verloren in de moestuin, en die brandnetels brengen ook daar weer leven en activiteit op gang. Het is een soort kringloopje dat ik elk voorjaar weer met plezier herhaal.
Dahlia's: kleur tanken voor de zomer
En dan de dahlia's. Ergens halverwege mei, als ik er vrij zeker van ben dat de vorst echt voorbij is, gaan ze de tuin in. De knollen heb ik in de winter droog en koel bewaard, en zodra ze de grond raken weet je dat de zomer eraan komt. Dahlia's geven mijn moestuin elk jaar weer die explosie van kleur waar ik zo van geniet. Ze trekken bijen en hommels aan en zorgen voor vrolijke boeketten op tafel.
Mei is de maand waarin de tuin echt ontploft. De ene week sta je nog twijfelend naar de lucht te kijken, de andere week kun je niet meer bijhouden hoe snel alles groeit. Ik heb er elk jaar opnieuw zin in. Wil je zelf ook wat kleur in de moestuin? Neem dan eens een kijkje in ons bloemenassortiment, daar zit van alles tussen om je tuin in juni en juli flink te laten knallen.
Een aantal vragen in het kort
Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp:
Wanneer zijn de ijsheiligen precies?
De ijsheiligen vallen tussen 11 en 15 mei. Volgens de overlevering kan er tot die tijd nog nachtvorst optreden, en pas daarna zou je veilig vorstgevoelige planten buiten kunnen zetten. Door klimaatveranderingen klopt deze regel echter niet meer altijd, dus ik kijk liever naar de actuele nachttemperaturen.
Bij welke nachttemperatuur kan ik tomaten buiten zetten?
Ik zet mijn tomaten buiten zodra de nachttemperatuur stabiel boven de 6 à 8 graden zit. Onder die temperatuur groeien ze nauwelijks en worden ze gevoeliger voor ziektes. Houd ook de weersvoorspelling voor de komende week in de gaten, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Hoe maak je plantenvoeding van brandnetel en smeerwortel?
Ik pluk een flinke hoeveelheid brandnetels en smeerwortelblad, doe ze in een emmer met water en laat dit twee tot drie weken staan. Het stinkt behoorlijk, maar het resultaat is een krachtige voeding rijk aan stikstof en kalium. Verdunnen met water en je planten varen er wel bij.
Wanneer plant ik dahliaknollen in de tuin?
Dahliaknollen plant ik halverwege mei, als de kans op nachtvorst echt verdwenen is. Ze zijn gevoelig voor kou en gaan bij vorst snel rotten. Geef ze een zonnige plek met goed doorlatende grond, en je hebt vanaf juli weken tot maandenlang prachtige bloemen in de tuin.
Kan ik me nog wel op de ijsheiligen baseren in deze tijd?
Deels wel, maar neem het met een korrel zout. Het klimaat verandert en sommige jaren is het al begin april vorstvrij, andere jaren is er nog vorst ná half mei. Gebruik de ijsheiligen als richtlijn, maar vertrouw vooral op de actuele weersvoorspelling en nachttemperaturen in jouw regio.
