Het is van die dingen die je pas ziet als je echt even stilstaat tussen je planten. Ik liep laatst een rondje door de tuin, gewoon om te kijken hoe alles erbij stond, toen mijn oog viel op iets vreemds. Bovenop een van mijn planten zaten een stuk of vijf vliegjes. Stil. Roerloos. Geen gezoem, geen beweging. Ze hingen er allemaal een beetje futloos bij, alsof iemand op pauze had gedrukt.

Mijn eerste gedachte was: wat doen al die vliegjes daar nou? Het leek wel of ze met opzet helemaal naar de top waren geklommen om daar te sterven. En het bleef niet bij die ene plant. Toen ik verder keek, zag ik het ook op de toppen van mijn uien. Eén vliegje bovenop het loof, een eindje verderop nog twee of drie. Allemaal netjes aan de bovenkant, allemaal dood.

Een raar tafereel op het uienloof

Ik vond het zo gek dat ik er foto's van maakte. Die close-up van die ene vlieg op de top van mijn ui blijft me bij. Hij zat er muurvast, met zijn snuit als het ware vastgeklemd aan de plant en zijn vleugels een beetje vreemd omhoog. Niet zoals een vlieg die even uitrust, maar alsof hij in zijn laatste beweging was bevroren. Een beetje griezelig, eerlijk gezegd, maar ook ontzettend intrigerend.

Op zoek naar een verklaring

Omdat ik het echt niet kon plaatsen, heb ik de foto's er eens goed bij gepakt en mijn nieuwsgierigheid de vrije loop gelaten. En wat blijkt: dit is helemaal geen toeval. Wat ik op mijn planten zag, is hoogstwaarschijnlijk het werk van een insectendodende schimmel, zoals de bekende Entomophthora muscae, ook wel de vliegenschimmel genoemd. En het verhaal daarachter is bizar.

De schimmel infecteert de vlieg en neemt vlak voor de dood het gedrag over. Hij dwingt de vlieg om naar een hoog punt te klimmen, precies zoals de top van een bloemstengel of, in mijn geval, het uienloof. Eenmaal boven zet de vlieg zich muurvast en sterft. En dan komt het: na de dood barst de schimmel uit het achterlijf om sporen te verspreiden. Doordat de vlieg lekker hoog zit, neemt de wind die sporen mee over een groot oppervlak, klaar om de volgende lading vliegen te besmetten.

Het is dus eigenlijk een soort botanisch zombie-kerkhofje op mijn uienloof. Klinkt dramatisch, en dat is het stiekem ook, maar dan wel voor de vliegen. Voor de plant zelf is het niks om je zorgen over te maken. De schimmel heeft het puur op de vliegen gemunt en laat mijn uien en bloemen met rust.

Waarom ik er eigenlijk best blij mee ben

Toen dat eenmaal tot me doordrong, veranderde mijn lichte huiver in een soort waardering. In een tuin waar ik biologisch werk, is dit precies het soort natuurlijke evenwicht waar ik op hoop. Geen gif, geen ingrijpen, gewoon de natuur die haar eigen huishouden regelt. Die vliegen worden op een natuurlijke manier in toom gehouden, en ik hoef er niks voor te doen behalve goed kijken en me verbazen. Als je net als ik graag dit soort kleine wonderen tussen je gewassen ontdekt, vind je in onze moestuinblogs nog veel meer verhalen uit de tuin.

Ik betrap mezelf er nu op dat ik vaker even naar de toppen van mijn planten loop te turen. Niet uit zorg, maar uit pure nieuwsgierigheid. Wie weet wat er nog meer te ontdekken valt. En die uien? Die groeien gewoon vrolijk door, alsof er niks aan de hand is. Houd je ook van het kweken van eigen uien en wil je zelf experimenteren met verschillende soorten? Neem dan eens een kijkje in ons uien assortiment en ontdek wat er allemaal mogelijk is in je eigen moestuin.

Een aantal vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: