Vorig jaar schreef ik een uitgebreide serie over compost. Ik was er helemaal klaar voor, had alles uitgezocht en getest. Een van die afleveringen ging over wanneer je compost moet verdelen in de tuin. November, schreef ik overtuigd. Maar nu? Nu kom ik daar toch op terug.

Het begon allemaal met twee YouTube-kanalen die ik al jaren trouw volg. Charles Dowding en Huw Richards, allebei grootheden in de no-dig wereld. En wat blijkt? Ze zeggen allebei iets anders dan wat ik dacht te weten.

Wat zeggen de experts eigenlijk?

Charles Dowding pleit ervoor om compost toe te voegen aan het eind van het seizoen. Klinkt logisch, dat is wanneer de bomen hun bladeren laten vallen. Maar Huw Richards maakt een interessant onderscheid. Hij zegt: compost is voeding voor de bodem en hoort bij het begin van het seizoen. Bladeren zijn bedoeld als winterafdekking, als bescherming. Niet compost.

Dat bleef hangen. Ik liep er weken mee rond terwijl ik naar mijn compostbakken staarde.

Waar we het allemaal over eens zijn

Er is één ding waar echt iedereen het over eens is: de bodem mag niet kaal de winter in. Dat is funest voor het bodemleven, voor de structuur, voor alles eigenlijk. De vraag is alleen: waarmee dek je af?

De een zegt compost. De ander zegt blad. En ik? Ik ging nadenken over wat de natuur eigenlijk doet.

De natuur als leraar

Kijk eens om je heen in november. Wat zie je? Overal bladeren. Op het gras, op de paden, in de bosjes. De bomen laten hun bladeren vallen als een natuurlijke deken over de bodem. Geen compost. Gewoon blad.

Dat is de natuurlijke mulch. Zo heeft de natuur het miljoenen jaren gedaan, lang voordat wij met onze compostbakken en draaisystemen kwamen. Het blad valt, raakt doorweekt van de regen, wordt langzaam afgebroken door schimmels en beestjes, en beschermt ondertussen de bodem tegen vorst en uitdroging.

De gemeente stortte laatst weer een enorme berg bladeren. Ik stond erbij met de ondergaande zon in mijn rug en dacht: dit is het. Dit is wat ik nodig heb.

Het probleem met compost in november

Hier zit mijn omslag. Als je compost in november over je bedden verspreidt, wat gebeurt er dan? Het regent. Het regent veel. De hele winter lang spoelt er water overheen en doorheen. En een deel van die waardevolle voedingsstoffen spoelt mee. Weg. Verdwenen in de ondergrond, buiten bereik van de plantenwortels die er pas in april weer iets mee kunnen.

Sommige schattingen zeggen dat je wel 30% van de voedingswaarde kwijtraakt. Dertig procent! Van al dat werk dat je in je compost hebt gestoken. Al die groenteresten, dat gemaaide gras, die koffieprut. Gewoon weggespoeld.

Dat voelt als zonde, toch?

Mijn nieuwe aanpak dit jaar

Dit jaar doe ik het anders. De theorie van Huw Richards spreekt me eigenlijk wel aan. Het is logisch, het volgt de natuur, en het behoudt de voedingsstoffen waar ze horen.

Het plan is simpel:

• Eind seizoen: bladeren over de bedden. Laat ze maar lekker natregenen en de bodem beschermen tegen de winterkou.
• Begin seizoen: compost over het blad heen. Zo blijven alle mooie stoffen precies waar je ze hebben wilt.

Het beste van twee werelden, zou je kunnen zeggen.

Ik heb nog blad van vorig jaar liggen. Deels vergaan inmiddels, maar dat maakt niet uit. Het laat zien hoe mooi bladeren afbreken. Die donkere, kruimelige massa die overblijft is puur goud voor de bodem.

Is compost dan geen mulch?

Je zou kunnen zeggen dat compost ook organische mulch is. Net als blad. En ja, technisch gezien klopt dat. Maar compost is geen blad. Het gedraagt zich anders, het breekt anders af, en het is veel rijker aan voedingsstoffen die je liever niet door winterregens laat wegspoelen.

Blad is armer aan directe voedingsstoffen maar rijker aan structuurmateriaal. Het vormt die luchtige, sponsachtige laag waar het bodemleven dol op is. Perfect voor bescherming, minder geschikt als plantvoeding.

Experimenteren hoort erbij

Misschien heb ik over een jaar weer een ander inzicht. Dat hoort bij tuinieren. Je leert, je past aan, je probeert iets nieuws. De ene expert zegt dit, de andere zegt dat. Uiteindelijk moet je zelf uitvinden wat werkt in jouw tuin, met jouw bodem, in jouw klimaat.

Maar voor nu voel ik me goed bij deze keuze. Het voelt logisch. Het voelt natuurlijk. En het voelt als een manier om het maximale uit mijn compost te halen zonder kostbare voedingsstoffen te verspillen.

Dus als je mij de komende weken ziet sjouwen met zakken bladeren: nu weet je waarom. Mijn bedden krijgen een dikke bladerdeken, mijn compost blijft lekker liggen tot het voorjaar, en dan gaan we kijken wat het oplevert.

Benieuwd naar meer tips en mijn ervaringen in de moestuin? Neem gerust een kijkje bij alle moestuinblogs voor meer verhalen uit de praktijk.

5 vragen in het kort

Hieronder vind je de korte antwoorden op een aantal vragen over dit onderwerp: